İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirlerinin edindiği son dakika bilgilerine göre, önleme aramasına dair Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nden dikkat çeken bir karar çıktı. Yüksek Mahkeme, önleme arama kararında aramanın yapılacağı yer, zaman, sebep, konu ve kapsamın açıkça belirtilmesi gerektiğine hükmetti.

Polis sorumluluk bölgesinde gerçekleştirilen bir uygulamada iki kişi uyuşturucu madde ticareti yaptığı iddia edilerek gözaltına alınmış ve çıkarıldıkları mahkemece tutuklanmıştı. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada sanıkların mahkumiyetine karar verilmişti. Sanık avukatlarının temyiz başvurusunu inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesi, kolluk kuvvetlerinin yaptığı önleme aramasının kapsamındaki eksiklikler nedeniyle kararı bozmuştu. Yerel mahkeme yeniden yaptığı değerlendirmede sanıkların beraatine hükmetmiş, savcılığın temyiz itirazları üzerine dosya tekrar Yüksek Mahkeme'ye gelmişti.

Hukuka Aykırı Deliller Delil Olarak Kullanılamaz

Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin ilgili maddelerine atıf yapan Yargıtay 10. Ceza Dairesi, soyut bir şekilde polis sorumluluk bölgesinin tamamını kapsayan önleme arama kararı verilemeyeceğini vurguladı. Bu şekilde elde edilen delillerin hukuka aykırı nitelik taşıdığı ve hükme esas alınamayacağı belirtilerek, yerel mahkemenin beraat kararı oy birliğiyle onandı.

Ayrıca karar metninde, önleme araması kararının içeriğinin belirli suçlarla sınırlı tutulup tutulmadığı hususunun önemine işaret edildi. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında verilen bir önleme arama kararı ile elde edilen uyuşturucu maddelerin, uyuşturucu ticareti suçu açısından delil vasfı taşımadığı hatırlatıldı.

Önleme Araması Yetkisi ve Kapsamı

Mevzuata göre önleme araması, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu hükümleri çerçevesinde Sulh Ceza Hakimi tarafından ya da gecikmesinde sakınca bulunan hallerde mülki amirlerin onayıyla uygulanabiliyor. Kolluk amirlerinin veya Cumhuriyet savcılarının doğrudan önleme araması emri verme yetkisi bulunmuyor. Sözlü veya yazılı talimatlarla yapılan aramalar hukuka aykırı kabul edilirken, bu kararların konut veya özel iş yerlerini kapsamayacağı, yalnızca belirli umumi alanlar, araçlar ve üst aramalarında geçerli olduğu biliniyor.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Türk hukuk sisteminde önleme araması, suç işlenmesini önlemek ve kamu düzenini korumak amacıyla başvurulan idari nitelikte bir tedbirdir. Adli aramadan farklı olarak somut bir suç şüphesine dayanmaz; ancak Anayasa ve ilgili kanunlar gereği bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması adına sıkı yasal şekil şartlarına bağlanmıştır. Yargıtay içtihatları, bu tedbirin hukuka aykırı genişletilmesini önleyerek bireysel hak güvencesini pekiştirmektedir.