İhlas Haber Ajansı (İHA)'nın aktardığı detaylara göre, Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Fizik Bölümü Nükleer Fizik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emrah Tıraş, Erciyes Nötrino Araştırma Grubu bünyesinde uluslararası nötrino deneylerine katıldıklarını ve savunma sanayisinin gereksinimlerine yönelik yerli radyasyon dedektörleri ürettiklerini belirtti. TÜBİTAK destekli projelerle geliştirilen sistemlerin ulusal patentinin onaylandığı, uluslararası patent sürecinin ise sürdüğü bildirildi.

Uluslararası Bilimsel Çalışmalar ve Deneyler

Araştırma grubunun ABD'deki Fermi Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı bünyesindeki ANNIE, NOvA ve DUNE projelerinde yer aldığı, ayrıca California Berkeley Üniversitesi'ndeki EOS hibrit nötrino dedektörü üzerinde mesai harcadığı ifade edildi. Nötrino parçacıklarının kütleleri, türleri ve etkileşimlerinin yanı sıra nötrino salınımlarının incelendiği; veri analizleri ve yapay zekâ modellemelerinin bu araştırmaların merkezinde yer aldığı kaydedildi.

Yerli Donanım ve Savunma Sanayisi Hedefleri

ERNUM ve TAUM altyapılarından faydalanarak ilk radrasyon dedektörünün elektronik kartlarını kendi laboratuvarlarında tasarladıklarını aktaran Doç. Dr. Tıraş, silikon tabanlı sistemler üzerinde TÜBİTAK destekli düşük voltajlı gama ve nötron dedektörleri geliştirdiklerini vurguladı. İnsansız hava araçları ile kargo uçaklarının uçuş esnasında maruz kaldığı radyasyonu ölçmeyi amaçlayan bu sistemlerin, yaklaşık 28-35 volt aralığında çalışan MOSFET yapılarıyla enerji tasarrufu sağlayacağı ifade edildi.

KBRN ve Stratejik Teknolojiler

Kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) tehditler kapsamında doz ölçümleri ve bölgesel radyasyon takibinin stratejik önemine dikkat çekildi. Yarı iletken çip teknolojileri, kuantum sensörler ve nükleer teknolojiler alanında yerli üretim kapasitesinin artırılması gerektiği belirtilirken; grupta yer alan İbrahim Koca nükleer reaktör fiziği ve simülasyonlar üzerine, Dr. Merve Taş ise parçacık fiziğinde yapay zekâ uygulamaları üzerine çalışmalar yürüttüklerini aktardı.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Radyasyon dedektörleri ve nötrino araştırmaları, temel nükleer fiziğin yanı sıra havacılık, savunma sanayisi ve uzay bilimleri gibi kritik alanlarda kritik öneme sahiptir. Düşük voltajla çalışan yerli sensör teknolojileri, hava araçlarının enerji verimliliğini artırırken stratejik sistemlerin dışa bağımlılığını azaltma potansiyeli taşımaktadır.