İhlas Haber Ajansı (İHA) Kayseri muhabirlerinin sahadan aktardığı bilgilere göre, Kayseri’nin Melikgazi ilçesi Gesi Mahallesi’nde yer alan yaklaşık 200 ila 250 yıllık tarihi güvercinlikler, bölgenin kültürel ve ekonomik geçmişinde önemli bir konuma sahip bulunuyor. Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtım Vakfı (ÇEKÜL) Kayseri İl Temsilcisi Prof. Dr. Osman Özsoy, Gesi ve Koramaz Vadisi ekseninde yoğunlaşan bu yapıların sadece kuş barınağı olmadığını vurguladı.

Geçmişte Çok Yönlü Kullanıldı

Geçmiş dönemlerde elektrik ve buzdolabının bulunmadığı koşullarda güvercin etinin pratik bir besin kaynağı olduğunu belirten Özsoy, kuşların tüylerinin yastık ve yorgan yapımında, canlıların ise haberleşmede değerlendirildiğini ifade etti. İçerdiği yüksek azot ve potasyum nitrat sayesinde güvercin gübresinin tarımda oldukça değerli olduğunu dile getiren Özsoy, bu gübrenin Kapadokya'daki üzüm bağları ile Diyarbakır'daki karpuz tarımında yaygın olarak kullanıldığını kaydetti.

Osmanlı'da Barut Üretiminin Hammaddesi Oldu

Tarihi yapıtların en kritik işlevlerinden birinin de Osmanlı Cihan Devleti döneminde barut yapımında kullanılan güherçilenin elde edilmesi olduğunu aktaran Özsoy, güvercin gübresinin toprak ve samanla bekletilerek nitrata dönüştürüldüğünü belirtti. Elde edilen kristalize yapıların kömürle dövülerek kara barut haline getirildiğini söyleyen Özsoy, dönemin koşullarında kuşluk sahibi olmanın güç anlamına geldiğini kaydetti. Osmanlı döneminde Konya ve Kayseri'de güherçile fabrikaları bulunduğunu hatırlatan Özsoy, çiftçilere alım garantisi verildiğini ve bu durumun bölge ekonomisini canlı tuttuğunu ifade etti.

Mimari Özellikleri ve Tescil Çalışmaları

Gesi ve Koramaz Vadisi'ndeki yapıların genellikle güneye bakan kesme taş duvarlardan oluştuğunu, yer altında nişler ve özel oyuklar barındırdığını belirten Özsoy, bu yapıların 2014 yılından itibaren haritalandırıldığını ve tescillendiğini sözlerine ekledi.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Anadolu coğrafyasında geleneksel tarım ve savunma lojistiği, yerel ekosistemlerin sunduğu imkanlarla şekillenmiştir. Güvercinlik gibi yapılar, tarımsal gübre ihtiyacını karşılarken aynı zamanda barut hammaddesi tedarikinde stratejik birer üretim merkezi işlevi görmüştür.